وابستگی کودک به اسباب بازی

معمولا وابستگی کودک به اسباب‌بازی یکی از مواردی است که موجب نگرانی شما مادران عزیز شده است. البته، نمی‌بایست نگران این باشید که کودک نوپای شما تا زمان گرفتن مدرک دیپلم خود از خرس عروسکی‌اش استفاده کند. زیرا بین دو تا پنج سالگی، اکثر بچه‌ها آماده خداحافظی از این وابستگی افراطی خود هستند (هرچند ممکن است گاهی اوقات در زمانی که دچار استرس می‌شوند دوباره عروسک خود را در دست بگیرند). معمولا این وابستگی‌ها به ندرت تبدیل به یک وابستگی غیرطبیعی می‌شوند، اما اگر كودك شما همیشه به جای بازی با اسباب‌بازی و معاشرت با هم‌سن و سالان خود، عروسک مورد علاقه خود را دست می‌گیرد بهتر است تا مراقب باشید و در جستجوی یافتن علت اصلی آن باشید که آیا محیط خانه استرس‌زا است یا مشکل تربیتی رخ داده یا دیگر عواملی که باید آن‌ها را پیدا کرده و در صدد حل آن‌ها بر بیایید.

شایان ذکر است که اسباب‌بازی‌ها چیزی فراتر از یک بازی نیستند، و اینطور تصور می‌شود که کاربرد اصلی آن‌ها سرگرم‌ کردن کودکان باشد، اما این وسایل بازی می‌بایست متناسب با سن کودک بوده و مهیج و ایمن نیز باشند. ویکی پاناکیونه، دکترای روانشناسی کودکان و بنیانگذار موسسه فرزندپروری بهتر می گوید:

 'بازی کردن، نقشی حیاتی در رشد اجتماعی، روحی، جسمی و عاطفی کودکان ایفا می‌کند. به همین دلیل، اسباب‌بازی‌ها باید به عنوان ابزارهای یادگیری توسعه‌ای شخصیت کودکان تلقی شوند.'

مشارکت در بازی از دوران نوزادی شروع شده و تاثیرات مفیدی در رشد کودکان دارد. در طول بازی، کودکان با عناصر فیزیکی و اجتماعی محیط تعامل داشته که همین امر به آن‌ها این امکان را می‌دهد که چالش‌ها را کشف کرده و مهارت‌های جدیدی را امتحان کنند. این امر موجب رشد، سلامت و رفاه کودک می‌شود. شایان ذکر است که از طریق بازی، کودکان تفسیر جهان پیرامون خود را یاد می‌گیرند و از این طریق مهارت‌های شناختی، عاطفی، اجتماعی و جسمانی آن‌ها نیز تقویت می‌گردد. برای مطالعه مقالات بیشتر در خصوص رشد مهارت‌های کودک اینجا را مطالعه کنید.

نقش اشیا انتقالی یا تسلی‌بخش در زندگی کودک

اشیا انتقالی اسباب‌بازی یا وسایلی هستند که برای نوزادان و کودکان ایجاد راحتی می‌کنند تا به آن‌ها احساس آرامش و امنیت دهند. این وسایل تسلی‌بخش، معمولاً هنگام خواب مورد استفاده قرار می‌گیرند –که البته بعضی از کودکان از این اشیا در طول روز نیز استفاده می‌کنند. 

اگر بخواهیم در مورد نوع یا جنس این اشیا انتقالی صحبت کنیم باید بگوییم که اگرچه کودکان مختلف به اشیا مختلف وابسته می‌شوند، اما آن اشیا معمولاً نرم بوده و لمس آن‌ها حس خوبی به کودک می‌دهد. برخی از انواع رایج این اشیا عبارتند از:

  • اسباب‌بازی‌های نرم یا عروسک
  • پتوهای نرم و کرکی
  • قسمتی از لباس والدین همچون کراوات ابریشمی
اشیا انتقالی به کودکان در مدیریت احساسشان کمک می کند
اشیا انتقالی به کودکان احساس خوبی داده و به آن‌ها در مدیریت تجربیات جدید کمک می‌کنند.

مهم‌ترین مزایای استفاده از اشیا انتقالی

به طور کلی، اشیا انتقالی به کودکان احساس خوبی داده و به آن‌ها در مدیریت تجربیات جدید کمک می‌کنند. به عنوان مثال:

  • این اشیا به کودکان کمک می‌کنند تا آرام شده و بخوابند
  • این اشیا همراهانی هستند که کودکان می‌توانند با آن‌ها صحبت کرده، در کنار آن‌ها بخوابند و تجربیات خود را با آن‌ها به اشتراک بگذارند
  • این اشیا موجب دلگرمی کودکان می‌شوند خصوصا هنگامی که کودکان از والدین خود جدا می‌شوند
  • وقتی کودکان می‌ترسند یا ناراحت می‌شوند، این اشیا آرامش ایجاد می‌کنند، به عنوان مثال کودک با در آغوش گرفتن عروسک یا پتو در نیمه‌های شب سعی می‌کند تا خود را آرام کند
  • این اشیا به کودکان کمک می‌کنند تا در محیط‌های ناآشنا احساس امنیت کنند

سن وابستگی کودک به اسباب‌بازی

بسیاری از کودکان، البته نه همه آن‌ها، چنین وابستگی را داشته یا تجربه کرده‌اند. گاردین می‌گوید:

 'مطالعات نشان داده است که تا 70 درصد از کودکان خردسال وابستگی شدیدی به اشیایی مانند اسباب‌بازی، عروسک یا پتو دارند.' 

با این حال، جالب است بدانید که 'این پدیده معمولا محدود به دنیای غرب است، جایی که کودکان در سنین پایین جدا از والدین خود می‌خوابند.

وابستگی افراطی کودک به اسباب بازی
هنگام ورود به دنیای ناامنی، کودک وابسته معمولاً از یک اسباب‌بازی یا شی مورد علاقه به عنوان نمادی از گذشته‌ای امن استفاده می‌کند تا به او کمک کند تا در این روزهای ناامن احساس امنیت بیشتری کند.

علت وابستگی کودک به اسباب‌بازی و علائم آن

هنگام ورود به دنیای ناامنی، کودک وابسته معمولاً از یک اسباب‌بازی یا شی مورد علاقه به عنوان نمادی از گذشته‌ای امن استفاده می‌کند تا به او کمک کند تا در این روزهای ناامن احساس امنیت بیشتری کند. این روندی است که محدود به دوران خردسالی نیست. به عنوان مثال، دانش‌آموزانی که برای اولین بار از خانه خارج می‌شوند، معمولا اسباب‌بازی‌های مورد علاقه خود را به کودکستان می‌برند. در ادامه، داستانی در مورد کودکی که نوعی وابستگی افراطی به عروسک خود داشت را از زبان برادر او خواهیم خواند. 

'وقتی برادرم افشین متولد شد، مادر و پدر برای او یک عروسک خرگوشی خزدار (به نام بانی) خریدند. افشین عمیقا آن عروسک را دوست داشت و حتی بدون در دست نگه‌داشتن عروسک خود نمی‌خوابید. ، به مرور زمان که بزرگ‌تر شد، عروسک خود را همه‌جا می‌برد و گاهی نیز به خاطر آن عروسک بیمار می‌شد.

 وقتی افشین دو ساله بود، بیرون بودیم و او عروسک خود را گم کرد. که مامان گفت احتمالاً هنگام خواب از دستش افتاده است. افشین شدیدا ناراحت بود، بنابراین ما به مسیری که آن روز صبح طی کرده بودیم برگشتیم، اما نتوانستیم بانی را پیدا کنیم. حدود سه سال بعد، من تعدادی عکس خانوادگی را در کامپیوتر دیدم و به افشین نیز نشان دادم. در یکی از عکس‌ها افشین به همراه بانی ایستاده بود و وقتی که او این عکس را دید شروع به گریه کرد.'

این داستان، قدرت نمادین این وابستگی افراطی به اسباب‌بازی یا اشیا را نشان می‌دهد. زمانی‌که افشین دو ساله بود، بانی گم شد ولی وقتی در سن پنج سالگی آن عکس را دید به‌شدت ناراحت شد. در سن پنج سالگی، مطمئناً برای افشین امکان‌پذیر نبود که علت ناراحتی خود را بیان کند، و با این حال دلبستگی احساسی به این موضوع آن‌قدر قوی بود که او را تحت تاثیر قرار داد. این داستان اهمیت این اشیا، که از آن‌ها به عنوان اشیا انتقالی، اشیا گذرا یا جایگزین موقت والدین، اشیا آرامش‌دهنده یا تسلی‌بخش یاد می‌شود، را برای کودکان به ما یادآوری می‌کند. این اشیا:. 

  • با امنیت مرتبط هستند و در صورت همراه نداشتن آن، کودک احساس ناامنی می‌کند
  • اغلب در محیط‌های عجیب استفاده می‌شوند و اگر نباشند کودک از نظر روحی دچار مشکل می‌شود
  • باعث آرامش کودک در شرایط سخت می‌شود
  • و در نهایت، اگر کودک وابسته هنگام جدایی از والدین این شی خاص را با خود حمل نکند احساس تنهایی، سردرگمی و ترس می‌کند

راهکارهای کاهش وابستگی کودک به اسباب‌بازی

اول اینکه باید تعدادی کار را به هیچ عنوان انجام ندهید؛ هرگز کودک خود را در مورد اینکه به یک شی وابستگی افراطی خاصی دارد مورد تمسخر قرار ندهید و اصلا و ابدا با اصرار بیجا از او نخواهید تا دست از عروسک خود بکشد. بهتر است تا در زمانی که حس می‌کنید کودک وابسته شما آمادگی بیشتری برای رهایی عروسک خود دارد از روش‌های زیر استفاده کنید تا این رهاسازی برای او مقداری آسان‌تر شود.

  • در صورت امکان محدودیت‌هایی را مشخص کنید. به عنوان مثال، به کودک خود بگویید که می‌تواند عروسک خود را در خانه حمل کند ولی بردن آن به پارک ممنوع است. یا اینکه می‌تواند آن را داخل ماشین ببرد اما داخل فروشگاه نباید عروسک را بغل کند. (این محدودیت‌ها را به این صورت می‌توانید بیان کنید: 'بگذارد عروسکت را در خانه نگه داریم، جایی که او گم نشده یا کثیف نمی‌شود.')
  • از فرزند خود کمک بگیرید. از او بخواهید که مکان خاصی را در خانه پیدا کند تا هنگامی که برای بازی کردن به بیرون از خانه می‌رود، عروسک یا پتوی خود را در آن‌جا قرار داده تا ایمن بماند. یا اینکه پیشنهاد کنید که قبل از رفتن به مهد کودک، عروسک یا پتوی خود را را روی صندلی ماشین بگذارد. همچنین، زمان شستن پتو یا عروسک را نیز از قبل مشخص کنید. بدین صورت که شب هنگامی که کودک شما خواب است، پتوی او را بشویید و کودک خود را به داشتن پتوی تمیز عادت دهید. (اگر وابستگی کودک به پتو زیاد است به دلیل آینکه شستشو و خشک کردن زمان زیادی می‌برد و ممکن است کودک بیدار شود اینکار را انجام ندهید، به هیچ عنوان در کودک احساس ناامنی و اختلال در خواب ایجاد نکنید.)
  • در صورت امکان از شی مورد علاقه کودک خود یکی دیگر نیز تهیه کنید تا اگر زمانی به آن دسترسی نداشت یا ناگهانی گم شد، بتوانید از نسخه دوم آن بهره ببرید (هرچند این احتمال وجود دارد که نقشه شما شکست بخورد زیرا کودکان به این اشیا به عنوان یک دوست زنده نگاه می‌کنند).
  • بهتر است که برای کودک وابسته خود فعالیت‌های جالبی مانند کاردستی، پازل و ساخت اسباب‌بازی مهیا کنید تا زمان کمتری برای چسبیدن به عروسک خود داشته باشد. و مهم‌تر از همه این است که آسایش و امنیت کودک خود را افزایش داده و مطمئن شوید که به اندازه کافی او را بغل کرده و به او اطمینان خاطر داده و محبت می‌کنید. در این صورت، کودک متوجه می‌شود که عروسک‌ش تنها منبع آرامش او نبوده و می‌تواند به شما تکیه کند.
  • جایگزین کردن بازی‌های دونفره ترجیحا پدر یا مادر با کودک

عواقب وابستگی کودک به اسباب‌بازی و زمان مناسب برای رهاسازی این اختلال

اگرچه ممکن است والدین احساس کنند که زمان آن رسیده است که فرزندشان عروسک خود را رها کند، اما هیچ سن تعیین‌شده‌ای برای کودک وابسته وجود ندارد که از اسباب‌بازی خود دور شود. پروفسور اوبرکلید می‌گوید که هر کودک در زمان‌ متفاوتی می‌تواند از میزان وابستگی خود به عروسکش بکاهد. سنی که کودک می‌تواند از وابستگی خود دست بکشد به عوامل مختلفی همچون وضعیت خانواده، خلق و خو [و] تجربه کودک بستگی دارد. 

همچنین این پروفسور اظهار می‌کند که:

 'ما کودکان هشت ساله‌ای را می‌بینیم که هنوز عروسکی را که در سن دوازده ماهگی داشتند با خود حمل می‌کنند یا اینکه چیز دیگری را جایگزین آن کرده و به آن وابسته هستند. آن‌چه من سعی می‌کنم انجام دهم این است که همه این رفتارها را عادی کنم و به جای اینکه مردم به این کودکان، برچسب 'غیر طبیعی بودن' بزنند سعی کنند تا آن‌ها را درک کرده و به آن‌ها کمک کنند. بنابراین، اگر نوجوانی به یک شی وابستگی زیادی دارد، والدین باید در نظر بگیرند که آیا او در مورد چیزی مضطرب است؟! و سعی کنند تا مشکل فرزند خود را رفع کنند.'

البته طبق بررسی‌ها، کودکانی که به اشیا وابستگی بیشتری دارند، پیوند قوی‌تری با والدین خود دارند و از کسانی که وابسته به یک شی نیستند شادتر هستند، اما همان مطالعات نشان داده که نوجوانانی که به طور روزانه به اشیا انتقالی خود نیاز دارند، ممکن است از سلامت روانی ضعیف‌تری برخوردار باشند.

جلوگیری از وابستگی کودک به اسباب‌بازی

کودکان اغلب به یکی از اسباب‌بازی‌های خود علاقه داشته و تمایل دارند تا آن را به همراه داشته باشند. بعضی از افراد می‌گویند که می‌بایست هنگامی که کودک به شی‌ای خاص علاقه و وابستگی نشان داد، آن را فورا از وی جدا کنید. اما چنین نگرشی اشتباه است. زیرا تا حدود سن سه سالگی، این شی خاص همانند یکی از اعضای بدن کودک است و چنان‌چه شما در صدد جداسازی ناگهانی آن بر بیایید، کودک احساسی همچون نقص عضو خواهد داشت. بنابراین، بهتر است هنگامی که کودک وابسته این بازه زمانی را پشت سر گذاشت، به آرامی و با محبت و راهکارهایی که در بالا ذکر شد، میزان وابستگی او را به آن شی کم کرده و حتی به مرور زمان حذف کنید. 

ایجاد جایگزین برای جلوگیری از وابستگی کودک به اشیا
کودکانی که با اشیا وابستگی دارند روابط قویتری ایجاد می کنند

جمع‌بندی

بیشتر کودکان قبل از رسیدن به سن یک سالگی به یک شی یا اسباب‌بازی خاص (اغلب یک پتو یا عروسک) وابسته می‌شوند، اما این رفتار معمولاً در سال دوم به اوج خود می‌رسد. وابستگی کودک به اسباب‌بازی به این دلیل رخ می‌دهد که اشیا انتقالی باعث انتقال حس امنیت به کودکان نوپایی می‌شود که در حال کشف جهان هستند و اندکی مستقل‌تر شده‌اند. همچنین، زمانی‌که ترس‌های دوران کودکی (همچون ترس از تاریکی، غریبه‌ها یا سگ‌ها) شروع می‌شود، این اشیا به کودکان احساس امنیت و آرامش می‌دهند. اما به مرور زمان باید این وابستگی افراطی را کاهش داد زیرا موجب بروز اختلال روانی در دوران نوجوانی کودک وابسته می‌شود. بنابراین، بهتر است که والدین یا حداقل یکی از آن‌ها به کودک توجه و محبت بیشتری کنند تا کودک را متوجه حضور فعال خود سازند. 

پیشنهاد اسباب بازی

منابع مورد استفاده:

0 0 رای
نظر به نوشته
guest
0 نظرات
Inline Feedbacks
دیدگاه ها