رویکردهای دانش‌آموز محور، به روزترین رویکردهای آموزشی

رویکردهای آموزشی در گذشته‌ای نه چندان دور، تنها به رویکردهای معلم ‌محور دسته‌بندی می‌شدند. در بیشتر مدارس، رویکرد آموزشی و نوع تدریس معلم محور بود و دانش‌آموزان در محیطی با محوریت معلم، مشغول به درس خواندن بودند. این روزها، رویکردهای دانش‌آموز محور، به مرور جای رویکردهای معلم محور را در سطوح آموزشی در مدارس گرفته‌اند. می‌توان گفت که بیشتر مدارس این روزها با رویکردهای معلم محور به پیش می‌روند. رویکردی که توانست در مدت کوتاهی، رویکرد معلم محور را به کناری براند و خود را جایگزین آن کند.

البته گفتنی است که رویکرد دانش‌آموز محور، ابعاد مختلفی دارد و به دسته‌بندی‌های مختلفی تقسیم می‌شود. رویکردهای بسیاری زیرمجموعه رویکرد دانش‌آموز محور هستند. در این مقاله قصد داریم تا درباره رویکرد کلی دانش‌آموز محور و مزایای آن صحبتی را داشته باشیم. از انواع آن به اختصار یاد کنیم و از دلایل جایگزین شدن این رویکرد به جای رویکرد معلم محور، نکاتی را بیان کنیم.

امید است در ادامه همراه ما باشید، درباره این رویکرد و زیرمجموعه‌های آن اطلاعاتی را کسب کنید و بتوانید از مزایای این رویکرد بهره‌مند شوید.

انواع مختلف رویکردهای آموزشی دانش‌آموز محور
رویکرد دانش‌آموز محور، ابعاد مختلفی دارد و به دسته‌بندی‌های مختلفی تقسیم می‌شود.

اصطلاح رویکرد دانش‌آموز محور

اصطلاح یادگیری دانش‌آموز محور به طیف گسترده‌ای از برنامه‌های آموزشی، تجربیات یادگیری، رویکردهای آموزشی و استراتژی‌های حمایتی اشاره دارد که برای رفع نیازهای یادگیری، علایق، آرزوها یا زمینه‌های فرهنگی جداگانه گروه‌های مختلف دانش‌آموزان در نظر گرفته شده است. برای دستیابی به این هدف، مدارس، معلمان، مشاوران راهنمایی و سایر متخصصان آموزشی ممکن است انواع مختلفی از روش‌های آموزشی را به کار گیرند، از تغییر تکالیف و استراتژی‌های آموزشی در کلاس درس تا طراحی مجدد روش‌های گروه بندی و آموزش دانش‌آموزان در یک مدرسه.

برنامه‌های آموزشی رویکرد دانش‌آموز محور
رویکرد دانش‌آموز محور به طیف گسترده‌ای از برنامه‌های آموزشی، تجربیات یادگیری، رویکردهای آموزشی و استراتژی‌های حمایتی اشاره دارد.

شکل گیری رویکردهای دانش‌آموز محور

رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور، در پاسخ به تصمیمات آموزشی به وجود آمد که به طور کامل به آنچه دانش‌آموزان باید بدانند، یا چه روش‌هایی در تسهیل یادگیری برای تک تک دانش‌آموزان یا گروهی از دانش‌آموزان موثرتر است، به وجود آمد. بسیاری از رویکردهای سنتی برای مدرسه را می توان مدرسه محور یا معلم محور در نظر گرفت زیرا مدارس اغلب به گونه‌ای سازماندهی و مدیریت می‌شوند که برای عملکردهای سازمانی خوب عمل می‌کند اما ممکن است موثرترین روش‌های آموزش را منعکس نکند. برای مثال، اگر همه دانش‌آموزان در کلاس‌های درس زیر نظر معلمان آموزش ببینند، از نظر سازمانی و اداری بسیار قابل کنترل‌تر است. در صورتی که آموزش با منابع و کتاب‌های درسی تعیین شده به پیش رود، این کنترل بیشتر نیز می‌شود.حامیان رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور می‌خواهند بسیاری از تمایلات سازمانی یا آموزشی رایج در مدارس را با هدف اصلی یادگیری دانش آموزان به چالش بکشند و تغییر دهند. همه ملاحظاتی که به نحوی یادگیری دانش‌آموزان را بهبود نمی‌بخشد و تسهیل نمی‌کند، در درجه دوم و پایین قرار خواهند گرفت. در واقع منطق اساسی در این موضوع این است که مدارس باید به منظور افزایش یادگیری دانش‌آموزان طراحی شوند، نه افزایش کارآیی سازمان.

نحوه شکل گیری رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور
رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور، در پاسخ به تصمیمات آموزشی به وجود آمد که به طور کامل به آنچه دانش‌آموزان باید بدانند، یا چه روش‌هایی در تسهیل یادگیری برای تک تک دانش‌آموزان یا گروهی از دانش‌آموزان موثرتر است، به وجود آمد.

قدمت رویکردهای آموزشی دانش‌آموز محور

قدمت رویکردهای آموزشی دانش‌آموز محور به دهه 1930 برمی‌گردد. مربیان آمریکایی در آن دوران از واژه‌های معلم محور و دانش‌آموز محور، برای توصیف دو رویکرد متمایز در آموزش استفاده می‌کردند. رویکرد معلم محور معمولاً به موقعیت‌های یادگیری اشاره می‌کند که در آن‌ها معلم بر مطالبی که دانش آموزان مطالعه می‌کنند و روش‌های مطالعه آن، یعنی زمان، کجا، چگونه و با چه سرعتی، آن را کنترل می‌کند. در کلاس‌هایی که معلم محور تلقی می‌شود، معلم تمایل دارد که فعال ترین فرد در اتاق باشد و بیشتر صحبت می کند.محققان و مورخان دریافته‌اند که رویکرد آموزشی معلم محور بیش از یک قرن است که حالت غالب در مدارس دنیا بوده است و شواهد نشان می‌دهد که تنها بخش کوچکی از محیط‌های آموزشی در مدارس دنیا با رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور آشنا هستند. با این اوصاف، برخی از جنبه‌های رویکرد آموزشی دانش آموز محور مانند چیدمان میزها در حلقه‌ها یا گروه‌های کوچک و تکالیفی که به دانش آموزان اجازه می‌دهد مطالب خواندن خود را انتخاب کنند، ه طور گسترده توسط معلمان پذیرفته شده است. در بسیاری از موارد، محیط آموزشی معمولی در مدارس دولتی ترکیبی از رویکردهای معلم محور و دانش آموز محور است.

قدمت رویکردهای آموزشی دانش‌آموز محور
قدمت رویکردهای آموزشی دانش‌آموز محور به دهه 1930 برمی‌گردد.

ویژگی‌های اصلی رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور

رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور نیز مانند تمام رویکردهای آموزشی دیگر، ویژگی‌های خاص و مخصوصی دارد. ویژگی‌هایی که سبب تفاوت این رویکردها با رویکرد معلم محور شده است. به همین دلیل لازم است تا درباره این ویژگی‌ها اطلاعاتی را داشته باشیم. در ادامه به برخی از این ویژگی‌ها اشاره خواهیم کرد.

  1. شخصی بودن یادگیری و آموزش براساس علایق و آرزوهای دانش‌آموزان
  2. انعطاف پذیری برای یادگیری در زمان و مکان
  3. اجازه انتخاب برای دانش‌آموزان
  4. یادگیری مبتنی بر شایستگی
  5. حمایت دانش‌آموزان از یکدیگر
  6. یاد گرفتن مشارکت و کارگروهی
  7. ایجاد تفکر انتقادی و حل مسئله در کودکان.
  8. درگیری بیشتر دانش‌آموزان با محورهای اصلی دروس

رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور و بیماری کروناحرکت به سمت افزایش تصمیم گیری دانش‌آموزان می‌تواند انواع مختلفی داشته باشد. با این حال، همه برنامه های رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور، بر استفاده از ارزیابی‌های دقیق برای سنجش عملکرد دانش‌آموزان از طریق مشارکت معلمان و دانش‌آموزان در فرایند ارزیابی تأکید دارند.یادگیری دانش آموز محور انعطاف پذیری بیشتری را برای کار در گروه‌های کوچک یا یادگیری از راه دور فراهم می‌کند. انعطاف پذیری رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور با توجه به سازگاری مدارس با همه گیری ویروس کرونا و تغییر آن به سمت آموزش از راه دور بسیار مهم است.امروزه مربیان باید راه‌هایی را برای به کارگیری یادگیری دانش‌آموز محور به صورت مجازی بیابند. در حالی که ایجاد تجربیات یادگیری از راه دور می‌تواند یک کار دلهره آور باشد، ما می‌دانیم که کلاس های از راه دور را می‌توان طوری طراحی کرد که یادگیری دانش آموز محور را با شیوه‌های بسیار موثری ترکیب کند.

کار گروهی از ویژگی‌های رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور
رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور نیز مانند تمام رویکردهای آموزشی دیگر، ویژگی‌های خاص و مخصوصی دارد.

نقش معلمان در رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور

یادگیری دانش آموز محور، تغییر قابل توجهی از رویکردهای سنتی در آموزش و پرورش ایجاد می‌کند. با این حال ، رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور بر مشارکت معلمان در ایجاد یک محیط یادگیری برتر برای همه افراد درگیر تمرکز دارد. پس از قرار گرفتن معلمان در معرض رویکرد آموزشی معلم محور، بسیاری از معلمان شرکت کننده احساس کردند این رویکرد جدید دقیقاً با باورهای موجود آن‌ها در مورد نقش خود به عنوان مربیان متناسب است. برای بقیه تطبیق هویت خود به عنوان معلم با مدل دانش‌آموز محور مشکل‌تر بودند. با این حال، معلمان هر دو گروه سرانجام دریافتند که رویکرد دانش‌آموز محور به آن‌ها کمک می‌کند معلمانی شوند که همیشه می‌خواستند! برنامه درسی مدارس با رویکرد آموزشی دانش‌آموز محوربرنامه درسی مدارس همچنان نقش اصلی را در رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور ایفا می‌کند. درست مانند رویکرد سنتی و معلم محور. از برنامه‌های درسی برای کمک به ارتباط علایق دانش آموزان با مهارت‌هایی که آن‌ها را برای ورود به دانشگاه و مشاغل مورد نظرشان آماده می‌کند ، استفاده می‌شود. این رویکرد به محیط یادگیری کم چالش‌تری منجر نمی‌شود. این فقط موضوعات چالش برانگیز مدرسه را مستقیماً با علاقه‌های دانش‌آموزان در دنیای واقعی پیوند می‌دهد.محیط‌های مشارکتی در مدارسی که از رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور استفاده می‌کنند، اغلب منجر به یک برنامه درسی می‌شود که حول پروژه‌های گروهی می‌چرخد. این محیط‌ها همچنین یادگیری بین رشته‌ای را تقویت می‌کنند زیرا دانش‌آموزان به دنبال علایق خود، ممکن است با علایق جدیدی نیز رویه‌رو شوند. یادگیری بین رشته‌ای نیز اغلب منجر به مشارکت عمیق‌تر، تفکر و توانایی حل مسئله دانش‌آموزان می‌شود. این رویکرد احتمال اینکه دانش‌آموزان دبیرستانی در دوره‌های خود سخت کار کنند را افزایش می‌دهد و به آن‌ها کمک می‌کند تا روی موضوعاتی تمرکز کنند که بعداً می‌توانند در دانشگاه و مقاطع بعدی از آن استفاده کنند.

اثربخشی معلم در رویکرد دانش‌آموز محور
رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور بر مشارکت معلمان در ایجاد یک محیط یادگیری برتر برای همه افراد درگیر تمرکز دارد

اهداف رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور

محیط‌های یادگیری دانش آموز محور از آموزش برای تسهیل یادگیری دانش آموز استفاده می‌کنند. معلمان، دانش‌آموزان را به سمت مشارکت معنی‌دار با مطالبی که اعضای کلاس خود انتخاب کرده‌اند، راهنمایی می‌کنند:

  • کمک به دانش آموزان برای سازگاری با محیط یادگیری جدید و متفاوت
  • کمک به دانش‌آموزان برای فهم یادگیری موفق
  • فرصت دادن به دانش‌آموز برای بیان ایده‌های خود
  • همکاری دانش‌آموز در تعیین اهداف کلاس
  • کمک به دانش‌آموز برای تعیین اهداف کلاس و مسیر آموزشی
  • مشخص کردن نحوه رسیدن به اهداف دانش‌آموز و کمک به او
  • دادن فضای کافی به دانش‌آموز برای یاد گرفتن اشتباهات خود
  • ایجاد فضا برای یادگرفتن مهارت تفکر انتقادی در دانش‌آموز
  • استفاده از دانش‌آموز به عنوان حامی در فرایند یادگیری
  • نشان دادن تکنیک‌های خاص به دانش آموزان برای دسترسی به اطلاعات مورد علاقه آن‌ها
استفاده از دانش‌آموز برای رسیدن به یادگیری
محیط‌های یادگیری دانش آموز محور از آموزش برای تسهیل یادگیری دانش آموز استفاده می‌کنند.

مزایای استفاده از رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور

به طور کلی نتایج استفاده از رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور نشان می‌دهد که این رویکرد توانسته است مزایای بسیاری برای دانش‌آموزان و حتی معلمان نیز دارد. این رویکرد در سال‌های استفاده و تدریس خود، مزایایی را به همراه داشته است. مزایایی که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره خواهیم کرد:

  • تناسب محتوای آموزشی با علایق دانش آموزان
  • ایجاد فرصت برای پیدا کردن مهارت‌های فردی توسط خود دانش‌آموز
  • یاد گرفتن استراتژی‌های یادگیری توسط دانش‌آموزان
  • یاد گرفتن خود کنترلی و نظارت بر خود دانش‌آموزان
  • نظارت بر پیشرفت تحصیلی و رشد توسط خود دانش‌آموز
  • رشد پیشرفت تحصیلی و بهبود وضعیت دانش‌آموزان
  • بهبود مهارت‌های ارتباطی و همکاری دانش‌آموزان
  • پیشرفت در توانایی تفکر و کار مستقل دانش‌آموزان
  • افزایش علاقه دانش‌آموزان به فعالیت‌های مدرسه و به طور کلی آموزش 
  • ایجاد روابط قوی بین دانش‌آموزان و معلمان از طریق تجربیات مشترک
تناسب محتوی آموزشی با علایق دانش‌آموزان
استفاده از رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور نشان می‌دهد که این رویکرد توانسته است مزایای بسیاری برای دانش‌آموزان و حتی معلمان نیز دارد

چالش‌های احتمالی رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور

مانند هر رویکرد و روش آموزشی دیگری، برخی از اشکالات احتمالی در رویکرد آموزشی دانش آموز محور نیز وجود دارد. البته خوشبختانه راه‌هایی برای کاهش این معایب یا استفاده از آن‌ها برای ایجاد محیط‌های آموزشی سالم‌تر وجود دارد.یکی از نگرانی‌های رایج در استفاده از رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور این است که این رویکرد باعث افزایش سروصدای دانش‌آموزان و هرج و مرج در فضاهای یادگیری مدارس می‌شود. این نگرانی کاملاً منطقی است. یک محیط یادگیری دانش‌آموز محور ممکن است بی‌نظم‌تر از محیط‌های معلم محور به نظر برسد. با این حال، در نظر گرفتن توافقات مفید بین معلمان و دانش‌اموزان، برای از بین بردن این چالش می‌تواند راه‌گشا باشد.هنگامی که معلمان برای اولین بار با یک مدرسه مبتنی بر رویکرد آموزشی دانش‌آموز محور روبه‌رو می‌شوند، اغلب از هرج و مرج محیط‌های یادگیری دانش‌آموز محور تعجب می‌کنند. با این حال، در این رویکرد دانش‌آموزان درگیر در فعالیت‌های یادگیری انتخابی خود غوطه‌ور هستند. با پذیرش مقدار مشخصی از آشفتگی و سروصدا، مدارس دانش‌آموز محور ممکن است دریابند که شرایط مناسبی را برای دانش‌آموزان متعهد و مشتاق ایجاد کرده‌اند.البته به طور کلی این فضا و این مدارس، نیاز به مدیریت بهتر و بیشتری دارند. نیازی که سبب می‌شود تا مدیریت کلاس و هنجارها را به دانش‌آموزان تذکر داده و مسئولیت مدیریت پروژه‌ها و فعالیت‌های درون کلاس را بر عهده خود دانش‌آموزان قرار دهند.نکته چالش برانگیز دیگر در این رویکرد این است که برخی دانش‌آموزان از نظر دانش و درک از دیگران عقب می‌مانند. با این حال، این توزیع نابرابر دانش نگرانی در این رویکرد ایجاد نمی‌کند. مدارس سنتی نیز هر روز با همین مشکل روبرو می‌شوند. با این حال، مدارس دانش‌آموز محور ممکن است مکانیسم موفقی برای دور زدن آن داشته باشند.چالش دیگر در این رویکرد، می‌تواند عدم همکاری برخی دانش‌آموزان باشد. در واقع ممکن است برخی از دانش‌آموزان سخت‌تر از بقیه در این رویکرد عمل کنند. برای کمک به کاهش این مشکلات، مدارس می‌توانند راهکارهایی انعطاف پذیر را اجرا نمایند.

کنترل کلاس با رویکرد دانش‌آموز محور
برخی از اشکالات احتمالی در رویکرد آموزشی دانش آموز محور نیز وجود دارد.

انواع رویکردهای آموزشی دانش‌آموز محور

رویکردهای دانش‌آموز محور، در انواع و اقسام مختلفی دسته بندی می‌شوند. این رویکردها به صورت کلی همه زیر مجموعه‌ای از رویکردهای دانش‌آموز هستند. زیرمجموعه‌ای که همگی ویژگی‌های مشترک دانش‌آموز محور بودن را دارند اما تفاوت‌هایی جزئی نیز دارند. به همین دلیل این رویکردها تفکیک شده‌اند. برخی از این رویکردها عبارت‌اند از:

  1. رویکرد یادگیری مبتنی بر پروژه
  2. رویکرد مونته سوری
  3. رویکرد آموزشی مبتنی بر پرس‌وجو
  4. رویکرد آموزشی یادگیری مشارکتی
  5. رویکرد آموزشی شخصی
  6. رویکرد آموزشی یادگیری فضایی
  7. رویکرد آموزشی بازی گونه سازی
  8. ورق خوردن کلاس درس
  9. رویکرد آموزشی والدورف
  10. روش آموزشی اسکوپ
  11. رویکرد آموزشی رجیو امیلیا
انواع رویکردهای آموزشی دانش‌آموز محور
رویکردهای دانش‌آموز محور، در انواع و اقسام مختلفی دسته بندی می‌شوند.

سخن پایانی

اگر مقاله را تا به اینجا همراه ما بوده باشید، اکنون به خوبی می‌دانید که رویکردهای آموزشی دانش‌آموز محور، چه نوع رویکردهایی هستند. این رویکردها ویژگی‌های خاصی دارند که سبب شده است تا بتوانند این روزها جایگزین رویکردهای معلم محور شوند. این رویکرد با ویژگی‌ها و مزایای خاص خود، دنیای جدیدی را به روی روش‌های تدریسی باز کردند.

در این مقاله سعی کردیم تا درباره این رویکرد، و تمام نکات آن سخن بگوییم. از نقض دانش‌آموز و معلم در این رویکرد نکاتی را بیان کردیم. پس از آن، از شکل گیری این رویکرد و قدمت آن سخن گفتیم. در ادامه مزایا و ویژگی‌های این رویکرد را مورد بحث و بررسی قرار دادیم. انواع و اقسام این رویکردها را نام بردیم و از مزایای این رویکرد در زمان بیماری کرونا حرف زدیم.

امید است تا به اینجای مقاله ما را همراهی کرده باشید و توانسته باشید اطلاعات لازم و جامعی را درباره این رویکرد به دست آورده باشید. اطلاعاتی که بتواند به شما کمک کند تا بتوانید با این رویکرد و انواع آن آشنایی لازم را به دست آورده باشید.

استفاده از رویکرد دانش‌آموز محور در مدارس
رویکردهای دانش‌آموز محور ویژگی‌های خاصی دارند که سبب شده است تا بتوانند این روزها جایگزین رویکردهای معلم محور شوند.

پیشنهاد اسباب بازی

منابع مورد استفاده:

0 0 رای
نظر به نوشته
guest
0 نظرات
Inline Feedbacks
دیدگاه ها