۳۵ مهارت های فرزندپروری [مخصوص پدر و مادرهای جوان ایرانی]

مهارت‌های فرزند پروری

وقتی کودکی پا به دنیا می‌گذارد، نیازهای فراوانی دارد که پدر و مادر در رفع آن نیازها می‌کوشند. کودک نیاز دارد تا سیر شود، تمیز باشد و محبت دریافت کند. داشتن یک کودک سالم علاوه بر توجه کافی بر بدن و سلامت جسم نیازمند توجه به روح و روان هم هست. برخی از والدین آنقدر درگیر رفع نیازهای جسمی کودک می‌شوند که نیازهای اصلی او را فراموش می‌کنند. برخی دیگر بدون توجه به شخصیت هر کدام از فرزندانشان از یک الگوی تربیتی که عمدتا الگوی تربیتی والدینشان است استفاده می‌کنند. شناخت کودک، آگاهی از نیازهای او و اطلاع از روش‌های برقراری ارتباط موثر می‌تواند به والدین کمک کند تا فرزندانی سالم و موفق تربیت کنند.

سبک‌های مختلف فرزند پروری

سبک‌های فرزند پروری نوع رابطه والد و کودک را مدنظر قرار می‌دهند. دسته بندی کلی چهار سبک فرزند پروری را معرفی می‌کند. البته هر پدر و مادری با فرزند خود رابطه منحصر به‌فردی دارد و این دسته بندی به شباهت‌های روش‌های تربیتی اشاره می‌کند. این سبک‌ها در چهار زمینه نظم، ارتباطات، انتظارات و بیان احساسات و عواطف با هم متفاوت هستند.

سبک فرزند پروری مستبدانه

والدین با سبک مستبدانه کنترل بالایی بر کودک دارند، قوانین بسیاری وضع می‌کنند و به انضباط اهمیت زیادی می‌دهند. همچنین اهمیت کمی به احساسات و عواطف کودک خود می‌دهند و رابطه صمیمانه و عاطفی با او برقرار نمی‌کنند. در این سبک والدین خیلی اهل گفتگوی منطقی با فرزندشان نیستند و تمرکز آن‌ها بر اطاعت است. همچنین به فرزند خود اجازه نمی‌دهند وارد بحث‌ها و چالش‌ها شوند و مهارت‌های حل مسئله را بیاموزند. آن‌ها قوانین زیادی برای کودک وضع می‌کنند و در صورت سرپیچی او از تنبیه استفاده می‌کنند. علت قوانین به کودک توضیح داده نمی‌شود و انعطاف کمی دارد.
کودکانی که در این سبک بزرگ می‌شوند پرخاشگر و کینه‌جو هستند. اعتماد به‌نفس پایینی دارند و در برابر مشکلات هیجانی عمل می‌کنند. این کودکان عمدتا برای فرار از تنبیه از دروغ و پنهان‌کاری استفاده می‌کنند.

سبک فرزند پروری سهلگیرانه

سبک سهلگیرانه به کودک اجازه می‌دهد هرکاری دوست دارد انجام دهد و هدایت و جهت‌گیری کمی در این سبک انجام می‌شود. این والدین با کودک خود بیشتر شبیه یک دوست رفتار می‌کنند و خیلی ملایم و با مدارا هستند. والدین سهلگیر بسیار بخشنده هستند و خیلی زود از خطاها می‌گذرند و سریع امتیازات کودک را برمی‌گردانند. این والدین دوست خوبی برای کودک خود هستند اما به کودک کمک نمی‌کنند تا اشتباهات خود را اصلاح کند. در این سبک انتظارات و قوانین کمی وجود دارد و روابط والدین با فرزندان گرم و صمیمی است.
این کودکان در آینده ممکن است با مشکلات رفتاری مواجه شوند چون از منبع اقتدار و قوانین بهره‌مند نشده‌اند. همچنین ممکن است نتوانند هیجانات خود را کنترل کنند چون در کودکی رفتارهایشان کنترل نشده‌است.

سبک فرزند پروری طردکننده

در این سبک والدین زمان کمی را با فرزند خود سپری می‌کنند و اصطلاحا کاری به کار او ندارند. این والدین اطلاعات کمی از کودک خود دارند. قوانین کمی وضع می‌کنند و محبت و توجه‌شان نیز کم است. آن‌ها وقت و انرژی کافی برای رفع نیازهای کودک نمی‌گذارند و انتظار دارند کودک خودش بزرگ شود. در اکثر مواقع این بی‌توجهی والدین ناخواسته و به دلیل مشکلاتی مثل افسردگی، فرزند کوچکتر و … است. گاهی درگیری والدین با مسائل مالی، بیماری یا بیکاری و … است و نمی‌توانند زمان کافی برای فرزندشان صرف کنند.
کودکانی که با سبک تربیتی طرد کننده بزرگ می‌شوند اعتماد به‌نفس پایینی دارند. آن‌ها ممکن است به مشکلات افسردگی یا شخصیت اجتنابی دچار شوند، چون نگران هستند توسط افراد جامعه نیز طرد شوند.

سبک فرزند پروری مقتدرانه

در این سبک والدین تلاش می‌کنند یک رابطه موثر با فرزندشان برقرار کنند. این والدین برای کودک قانون وضع می‌کنند و در برابر سرپیچی او کوتاه نمی‌آیند. اما به احساسات کودک اهمیت داده می‌شود. در این سبک والدین خود را مسئول تربیت می‌دانند و سعی می‌کنند پیش از بروز مشکل انرژی لازم برای جلوگیری از آن را صرف کنند. آن‌ها قوانین و علت را توضیح می‌دهند و از پاداش و تشویق بیشتر از تنبیه استفاده می‌کنند. در این سبک انتظارات و قوانین روشن هستند و ارتباط عاطفی مناسب نیاز کودک وجود دارد، خانواده حامی فرزنشان هستند و از فرزندان به خوبی مراقبت می‌شود.
کودکان پرورش یافته با سبک مقتدرانه سلامت روان بالایی دارند. آن‌ها بزرگسالانی مسئولیت پذیر و مستقل می‌شوند و آزادانه احساسات و نظرات خود را بیان می‌کنند. همچنین در تصمیم‌گیری‌های زندگی و مواجه با شرایط سخت موفقتر عمل می‌کنند.

مهارت‌های فرزند پروری

  1. برای احساسات و نیازهای فرزند خود شنونده خوبی باشید، زمان‌هایی که در خانه و در کنار فرزندتان هستید عوامل حواس پرتی را از خود دور کنید. وقتی صحبت می‌کند بدون فکر یا قضاوت فقط به حرف‌های او زبان بدنش توجه کنید. تمام توجه‌تان را به او بدهید و در چشمانش نگاه کنید.
  2. از تشویق و پاداش بیشتر از سرزنش و تنبیه استفاده کنید.
  3. در مورد قوانین صریح باشید و دلایل خود را بگویید.
  4. اگر پیامد رفتاری برای او می‌گذارید حتما به آن پایبند باشید، کوتاه آمدن از موضع باعث می‌شود او دیگر روی حرف‌های شما حساب نکند.
  5. زما‌ن‌هایی را برای بازی کردن با او یا ساخت کاردستی و برای بهبود روابطتتان اختصاص دهید، این زمان‌ها باید خالص باشند تمرکز و حواستان در این زمان مشغول باشد. این زمان می‌تواند ۱۰ دقیقه گوش دادن به او باشد و یا زمانی برای بازی کردن با کودک.
  6. رفتارهای محبت آمیز داشته باشید، او را ببوسید، به چشمانش نگاه کنید و درآغوش بگیرید کودک باید احساسات شما و محبتتان را دریافت کند.
  7. در بحث‌ها او را مشارکت دهید و بخواهید نظراتش را بگوید.
  8. وقتی مشکلی پیش می‌آید با او صحبت کنید و بخواهید دلایلش را بگوید.
  9. با فرزنتان صحبت کنید، می‌توانید در مورد موضوعات مورد علاقه او یا مدرسه و دوستانش حرف بزنید. مهارت‌های اجتماعی گفتگو کردن و گوش دادن را به او بیاموزید.
  10. مهارت‌ها و رفتارهای خوب را به او آموزش دهید.
  11.  بر اوضاع و خودتان مسلط باشد، بسیار پیش می‌آید که شرایط بر وفق مراد شما نباشد یا حوادثی باعث بروز مشکلات شوند اگر مهارت کنترل بر خودتان و مدیریت شرایط را آموخته باشید از بروز رفتارهای هیجانی جلوگیری می‌کنید.
  12. مسئولیت‌ها را تقسیم کنید، به فرزندتان مسئولیت‌هایی متناسب با سن و توانش بدهید و او را تشویق کنید تا آن‌ها را به خوبی انجام دهد.
  13. به آن‌ها احساس قدرت بدهید، می‌توانید با انجام کارهایی کوچک به فرزندتان این حس را القا کنید که ارزشمند و مهم است کارهایی مثل کمک در حساب وکتاب، آشپزی و کمک در خرید می‌تواند به او این حس خوب را بدهد.
  14. از عواقب طبیعی استفاده کنید، گاهی اوقات رفتار کودک باعث پیامدهای طبیعی برای او می‌شود اجازه دهید آن پیامد اتفاق بیفتد و با دخالت کردن و یا سرزنش کردن او مانع نشوید.
  15. از دعوا و مشاجره بپرهید، اگر رفتاری کرد که شما را عصبانی کرد از دعوا کردن بپرهیزید کافیست اتاق را ترک کنید یا به او نشان دهید که ناراحت هستید.
  16. فعل را از فاعل جدا کنید. اگر کار اشتباهی انجام داد به او نگویید که بد است یا دیگر دوستش ندارید، در مورد کارش و بدی کار با او صحبت کنید.
  17. مهربان و قاطع باشید، اگر گفته‌اید کاری را انجام می‌دهید حتما آن را انجام دهید نیازی به برخورد تند یا دعوا کردن با او نیست اما باید در انجام کار قاطع باشید.
  18. او را تربیت کنید نه کنترل، بیشتر والدین با هدف کنترل اوضاع با فرزندشان برخورد می‌کنند. اما بهتر این است که او را برای هدفی رشد دهید که یک بزرگسال عاقل و مسئولیت پذیر شود و متناسب با هدفتان عمل کنید.
  19. ثابت قدم باشید، اگر گفته‌اید کاری را انجام نمی‌دهید با گریه و زاری او تسلیم نشوید.
  20. در کوتاه مدت انتظار پیشرفت نداشته باشید.
  21. پیشرفت‌های کوچک را هم در نظر بگیرید.
  22. اهداف را با شرایط کودکتان منطبق کنید، سن، خصیت، رشد عقلی و توانایی کودکتان را در هر زمان در نظر بگیرید.
  23. هماهنگ باشید، لازم است پدر و مادر با یکدیگر هماهنگ باشند پس پیش از هر اقدام از قبل با یکدیگر صحبت کنید و هماهنگ و یکسان عمل کنید.
  24. او را با کسی مقایسه نکنید.
  25. خودتان مودب باشید،
  26. از لطفا و متشکرم استفاده کنید، این دو جمله دائما باید بین مکالماتتان رد و بدل شود تا ملکه ذهن کودک شوند.
  27. هر زمان بر روی یک مشکل تمرکز کند.
  28. هرگز از تحسین او غافل نشوید، همواره به او محبت کنید و او را تحسین کنید، کودک باید بداند از نظر پدر و مادرش دوست داشتنی است. تحسین او باعث می‌شود وقتی رفتار بدش را به او گوشزد می‌کنید به آن توجه بیشتری نشان دهد.
  29. بگذارید تلفن را جواب دهد، جواب ادادن تلفن اولین رفتار اجتماعی است که کودک می‌آموزد و با کمک راهنمایی شما می‌تواند مودبانه صحبت کردن را یاد بگیرد.
  30. آداب معاشرت را به او آموزش دهد، نکات آداب معاشرت را از قبل به او گوشزد کنید نه در مهمانی و تولد. نحوه تشکر از دیگران یا غذا خوردن چیزهایی نیستند که کودک به یکباره بیاموزد.
  31. به او توضیح دهید نه دستور، هنگامی که یک کار بد یا ناراحت کننده می‌کند به او توضیح دهید که رفتارش می‌تواند باعث ناراحت شدن دیگران شود و بهتر است معذرت خواهی کند. به این شکل اهمیت توجه به احساسات دیگران را هم به او آموزش می‌دهید.
  32. برای او الگوهای خوب بسازید، اولین الگوی فرزندان والدینشان هستند تلاش کنید تا الگوی خوب و موفقی باشد.
  33. صبور باشید
  34. از وضع قوانین زیاد بپرهیزید، قوانین باید ساده باشند تا کودک آن‌ها را فراموش نکند. قوانین زیاد باعث سردرگمی او می‌شوند و احتمال سرپیچی را بیشتر می‌کنند.
  35. تنبیه‌ها را متناسب با رفتار در نظر بگیرید، تنبیه‌های خیلی سخت یا خیلی ساده باعث می‌شوند او نتیجه رفتارش را به خوبی درک نکند و متوجه اشتباهش نشود.
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نه + یک =