چگونه به کودکمان کمک کنیم جدا بخوابد

در مقالات گذشته درباره اضطراب جدایی و جداکردن محل خواب نوزاد صحبت کردیم. در این مقاله‌ها به نکاتی درباره خوابیدن نوزاد در کنار پدر و مادر اشاره کردیم. همچنین توصیه کردیم بهتر است از قبل از بالا رفتن سن کودک محل خواب او را از والدین جدا کرد. در پیام‌های بسیاری دریافت کردیم که کودک من ۴-۵ سالش است و هنوز به تنهایی نمی‌خوابد.
در این مقاله می‌خواهیم به آن دسته از پدر و مادران کمک کنیم که تا به این سن محل خواب کودک خود را جدا نکرده‌اند. گفتیم جدا خوابیدن کودک در استقلال او در آینده تاثیر بسزایی دارد لذا ضروری است که در این راستا تلاش کنیم.

در ادامه به بررسی راهکارهایی برای راحت‌تر شدن این موضوع می‌پردازیم..

  • به آرامی آغاز کنید:

کودکی که ۴-۵ سال پیش پدر و مادر خود خوابیده است به راحتی از آن ها جدا نمی‌شود. بهتر است در ابتدا هفته‌ای یک یا دو شب را مشخص کنید که کودکتان در اتاق خود بخوابد. عکس العمل‌های او را بررسی کنید و به آرامی تعداد دفعات را بیشتر کنید تا زمانی که کودک به طور کلی به اتاق خودش عادت کند.

  • مراسم قبل از خواب را اجرا کنید:

بهتر است قبل از خواب تشریفاتی را برای به خواب رفتن در نظر بگیرید. این تشریفات می‌تواند شامل مسواک زدن، تعویض لباس، کم کردن نور اتاق، قصه خواندن و نرمش‌های آرامش بخش باشد. این کار به کودک شما کمک می‌کند تا ذره ذره به سمت خواب برود و در آینده نزدیک خوابیدن به یک فرآیند لذت بخش تبدیل شود.

  • اجازه دهید کودکتان حضور شما را احساس کند:

برخی از کودکان بسیار به والدین خود وابسته هستند به همین دلیل حضور والدین یا وسایل او به کودک آرامش می دهد. در این صورت شما می‌توانید بالشت یا پتو خود را به کودکتان بدهید تا احساس آرامش کند. برخی کودکان نیز با لباس والدین خود ارتباط می‌گیرند . می‌توانید یکی از لباس‌های خود را در طول مدت شب پیش کودکتان بگذارید.

  • محکم باشید:

ممکن است برخی شب‌ها کودکتان بخواهد در کنار شما بخوابد لازم است بر اصول خود پافشاری کنید و به اتاق او بروید در کنار تختش بنشینید تا او خوابش ببرد. اگر به راحتی از اصول تربیتی خود فاصله بگیرید کودکتان می‌آموزد که در صورت گریه و اصرار شدید می‌تواند شما را وادار کند تا به خواسته‌اش عمل کنید.

  • تشویق کنید:

اگر فرزند شما موفق شما یک شب را به تنهایی در اتاقش بخوابد با او صحبت کنید و به او آفرین بگویید. به او بگویید به او افتخار می‌کنید و او بسیار شجاع است که توانسته شب را به تنهایی سپری کند. در برخی موارد نیز می‌توانید جشن کوچکی برپا کنید و خانوادگی این اتفاق را جشن بگیرید. در مواقعی که کودکتان بسیار بدقلقی می‌کند می‌توانید برای تنها خوابیدنش جایزه مشخص کنید.

  • وسایل الکترونیکی را دور نگه دارید:

همان‌طور که در مقاله تماشای تلویزیون و بازی‌های کامیپوتر گفتیم باید میزان استفاده از این وسایل‌ها محدود باشد. زیاده روی در استفاده از این وسایل‌ها در خواب کودکان تاثیر می‌گذارد و از آن مهم‌تر نور صفحه نمایش این وسایل قبل از خواب، از ترشح هورمون خواب (ملاتونین) در بدن جلوگیری می‌کند. پس بهتر است این وسایل به دور از اتاق خواب کودکان نگهداری شود.

  • از خواب به عنوان تنبیه استفاده نکنید:

بعضا دیده شده برخی والدین برای تنبیه کودکان او را تهدید به خواب می‌کنند و در زمان‌هایی که فرزندشان کار اشتباهی انجام می‌دهد او را وادار به خوابیدن می‌کنند. این کار باعث می‌شود کودک رابطه بدی با خواب داشته باشد چه بسا از خوابیدن متنفر باشد.

  • به طور جداگانه در اتاق کودک بخوابید:

اگر با توجه به تمام راهبردهای بالا همچنان موفق به جدا کردن محل خواب کودکتان نشده‌اید، می توانید در اوایل این جدایی در اتاق کودکتان بخوابید. برای این کار تشکی روی زمین پهن کنید و بخوابید. این جدایی فیزیکی می‌تواند شروعی خوبی برای ادامه مسیر باشد.

  • استقلال را به کودکتان آموزش دهید:

استقلال یافتن کودک فقط در تنها خوابیدن نیست. شما باید همواره تلاش کنید به کودک خود استقلال بدهید. از تنهایی غذا خوردن، تنهایی لباس پوشیدن و … شروع کنید تا به تنها خوابیدن برسید. توصیه ما این هست حتی به کودکتان اجازه دهید خودش برروی زخم‌های بدنش چسب بزند و از بدنش مراقبت کند.

امیدواریم با به کارگیری راهکارهای بالا بتوانید به فرزندتان کمک کنید. اگر با وجود عمل به تمامی راهکارهای بالا بازهم در خوابیدن فرزندتان مشکل داشتید می‌توانید درباره این موضوع با یک مشاور با روانشناس مشورت کنید.

محل خواب نوزادان

جدا کردن اتاق خواب نوزادان

در مقاله قبلی درباره اضطراب جدایی صحبت کردیم و متوحه شدیم نوزادان در سن ۶ ماهگی تا ۱۸ ماهگی دچار اضطراب جدایی می شوند. یکی از مشکلات والدین در این سن و سن‌های بالاتر جدا کردن محل خواب کودک است. اکثر ما والدینی را دیده‌ایم که تا چهار یا پنج سالگی فرزندشان را کنار خود می‌خوابانند و بعد از آن برای جدا کردن محل خواب کودک دچار مشکل می‌شوند. این والدین معتقدند برای شیر دادن راحت این کار را می‌کنند اما باید بدانند این راحتی ممکن است مشکلاتی را برای کودک و والدین به همراه داشته باشد. در این مقاله به بررسی محل خواب کودکان می‌پردازیم.

زمان مناسب جدا کردن محل خواب نوزاد از والدین

برای رشد سالم کودک لازم است که در یک زمان از والدین خود جدا شده و در اتاق دیگری بخوابد. در میان روانشناسان همچنان بر سر این موضوع بحث هست و عقیده‌های متفاوتی دارند. برخی معتقدند کودک از بدو تولد باید از والدین جدا بخوابد و والدین مدام به نوزاد خود سر بزنند. برخی دیگر از روانشناسان معتقدند سن مناسب جدایی از والدین ۶ تا ۸ ماهگی است و برخی بر روی یک سال تا یک سال و نیم تاکید دارند. چیزی که میان همه آن‌ها مشترک است این است که کودک پس از ۱۸ ماهگی نباید با پدر و مادر خود بخوابد.
همچنین در صورت بزرگ‌تر شدن نوزاد، وی با مفهوم تاریکی و تنهایی آشنا شده است و هنگام تنها بودن در اتاق آغاز به گریه و بی قراری می‌‌کند. بهتر است جدا کردن محل خواب قبل از آغاز دوره اضطراب جدایی یا پس از اتمام آن صورت گیرد تا آسیبی به کودک وارد نشوند. با توجه به پراکندگی نظرات کارشناسان بهتر است شما روشی را پیش بگیرید که با آن راحت هستید.

خوابیدن نوزاد نزد والدین

اگر تصمیم گرفتید نوزادتان پیش شما و همسرتان بخوابد باید چندین نکته زیر را در نظر بگیرید:

  • توجه کنید مدت زمانی که کودکتان در کنار شما می‌خوابد از یک سال و نیم بیشتر نشود. تلاش کنید قبل از یک سالگی محل خواب کودک را جدا کنید. این توصیه به دلیل است که کودک تا به این سن مفهوم تاریکی را درک نکرده است و راحت‌تر می‌شود او را در اتاقش گذاشت.

  • بهتر است کودک در تخت خواب شما نخوابد و تخت جداگانه ای در کنار تختتان برای او در نظر بگیرید. این نکته به این دلیل است که سلامت کودک حفظ شود زیرا واقعی پیش می‌آید موی مادر و پدر یا پتو و ملحفه سبب بند آمدن راه نفس کودک شده است. همچنین در تخت کودک از گذاشتن بالش و پتو و عروسک خودداری کنید.

  • هرگز در اتاقی که کودک خوابیده است سیگار نکشید. همینطور اجازه ندهید کودک شما در کنار فرد سیگاری بخوابد.

  • هرگز در حضور نوزاد حتی زمانی که خواب است رابطه جنسی نداشته باشید. دیدن رابطه جنسی پدر و مادر و شنیدن صدای آن حتی در اوایل نوزادی می‌توانند اثرات مخربی را بر روان کودک داشته باشد.

  • در مکان مناسبی به کودک خود شیر دهید. اگر بر روی تخت به کودک خود می‌دهید این را در نظر بگیرید اگر شما خوابتان ببرد احتمال خفگی فرزندتان وجود دارد.

خوابیدن نوزاد در اتاق مجزا

بالاخره زمانی فرا می‌رسد که باید اتاق خواب کودک خود را جدا کنید. همانطور که قبل‌تر گفتیم بهتر است این اتفاق قبل از یک سالگی بیفتد. ما شما را به عنوان یک مادر درک می‌کنیم که نگران دوری از فرزندتان باشید اما در ادامه موضوعاتی را مطرح می کنیم که به شما کمک خواهند کرد:

  • اگر از آن دسته از افرادی هستید که قصد دارید از بدو تولد کودکتان را در محل خواب خودش بخوابانید توجه کنید می‌توانید از گجت‌های هوشمند نوزادان استفاده کنید تا هر لحظه از وضعیت نوزاد خود با خبر باشید. این گجت‌ها می‌توانند نرخ تنفس، ضربان قلب، دمای بدن و … را اندازه‌گیری کنند و در صورت بروز مشکلی به والدین خبر دهند.

  • همانطور که در بخش قبلی گفتیم از قرار دادن پتو و بالش و انواع عروسک‌ها در تخت کودک خودداری کنید تا موجب بروز خفگی نشود. همچنین کودک را بر روی پشت بخوابانید و از خواباندن نوزاد بر روی شکم یا پهلو خودداری کنید. این کار باعث می شود احتمال خطر مرگ ناگهانی نوزادان در خواب کاهش یابد.

  • اگر زمان جدا کردن محل خواب کودک را به شش ماهگی به بعد موکول کرده‌اید ممکن است کودک شما در هنگام خواب بی‌قراری کند. در این شرایط اتاق خواب کودک را به محلی شاد تبدیل کنید تا کودک از بودن در آن لذت ببرید. مدتی در کنار تختش باشید تا آرام بگیرید اما بغلش نکنید زیرا بغل کردن سبب می شود کودک بیاموزد اگر گریه کند می‌تواند به خواسته خود برسد.

  • برای جلوگیری از وابستگی کودک فقط به یک والد بهتر است روند خواباندن کودک را بین خود و همسرتان تقسیم کنید. همچنین زمانی که کودک برای شیر خوردن بیدار می‌شود اتفاق مناسب آن است که پدر، بچه را از اتاقش به پیش مادر ببرد و مادر به بچه شیر بدهد.

اگر سن فرزند شما از یک سال و نیم بیشتر است و هنوز موفق نشده اید او را برای خواب به اتاق خودش بفرستید توصیه می کنیم مقاله جدا کردن اتاق خواب کودک از والدین را مطاله کنید.

اضطراب جدایی

احتمالا برای همه ما پیش آمده که شاهد جدایی یک نوزاد از مادرش و بی‌قراری شدید او باشیم. در روانشناسی به این حالت اضطراب جدایی می‌گویند. اضطراب جدایی به طور طبیعی بخشی از روند رشد هر انسان است و همه نوزادان این حالت را تجربه می¬کنند. نکته مهم در این بخش از زندگی کودک، رفتار مناسب والدین با اوست. اگر والدین عمدا یا سهوا رفتار مناسبی در رویارویی با اضطراب جدایی کودک خود نداشته باشند سبب می‌شود اضطراب جدایی که در سنی طبیعی است در سنین دیگر نیز ادامه یابد و تبدیل به یک اختلال روانی به نام اختلال اضطراب جدایی (SAD) شود.

اضطراب جدایی چیست؟

شاید برایتان جالب باشد بدانید نوزادان در سن ۴ تا ۷ ماهگی به “پایداری شی” پی¬می¬برند. پایداری یا بقای شی به آن معناست که انسان درک می¬کند آنچه را نمی‌بیند دلیل بر عدم وجود آن نیست و همچنان آن جسم موجود است. یعنی نوزاد در این سن می¬داند اگر توپش را از او می¬گیرید یا جایی غایم می¬کنید توپ همچنان وجود دارد و کودک به دنبال آن می¬گردد. کودک می‌تواند این موضوع را به افراد نیز تعمیم دهد. در نتیجه کودک درک می‌کند اکر مادرش را نمی‌بیند دلیل بر از بین رفتن او نیست بلکه مادر وجود دارد و فقط در دایره دید کودک نیست در نتیجه کودک با حرکت چشم و سر به دنبال مادرش می‌گردد. کودک پس از درک این موضوع هنگام جدا شدن از مادر یا نبود او بی‌قراری و گریه می‌کند. به این بی‌قراری ها که از حدودا از ۶ ماهگی آغاز و در ۱۸ تا ۲۴ ماهگی تمام می‌شود اضطراب جدایی می‌گویند. همانطور که گفتیم اضطراب جدایی در این سن طبیعی است و ممکن است هر کودکی آن را تجربه کند. مانند دیگر تفاوت‌های انسان‌ها، نوزادان نیز در این موضوع متفاوت‌اند. ممکن است برخی از نوزادان اضطراب جدایی را زودتر یا دیرتر تجربه کنند حتی ممکن است بعضی از آن‌ها هرگز دچار اضطراب جدایی نشوند.

اضطراب جدایی چقدر طول می کشد؟

همانطور که گفته شد مدت زمان اضطراب جدایی در کودکان مختلف، متفاوت است اگر والدین برخورد مناسبی با کودک داشته باشند این اضطراب تا حدود دو سالگی طول می‌کشد. در برخی موارد مانند تغییر در مراقبت از کودک، به دنیا آمدن خواهر یا برادر کوچکتر‌، انتقال به مکان جدید یا تنش در خانه نیز ممکن است سبب شود این اضطراب به وجود آید. بعضی از کودکان نیز تا قبل از مدرسه رفتن همچنان با اضطراب جدایی دست و پنجه نرم می‌کنند. دقت کنید اگر سن بچه بیشتر باشد و اضطراب جدایی باعث اختلال در روند زندگی روزمره او – مانند مدرسه رفتن- شود دیگر طبیعی نیست. در این حالت اضطراب جدایی تبدیل به یک اختلال جدی روانشناسی شده است و باید در این مورد با روانشناس مشورت کنید.

کارهای غلط در دوره اضطراب جدایی

معمولا والدین نیز در دوره اضطراب جدایی، هنگام دوری از فرزندشان اضطراب و بی‌قراری را حس می‌کنند اما شرایط زندگی و کار ‌گاهی ایجاب می‌کند که فرزند خود را ترک کنند ما درک می‌کنیم که شما با دیدن بی‌قراری‌های فرزندتان، از ترک کردن او احساس گناه کنید اما باید به خاطر داشته باشید بی‌قراری‌های کودکتان در هنگام دوری از او نشانه خوبی است. این موضوع نشانگر آن است که دلبستگی مناسبی میان شما و فرزندتان شکل گرفته است. یکی از کارهای غلطی که توسط والدین صورت می‌گیرد و بسیار هم رواج دارد ترک کودک در زمانی است که حواسش نیست یا خواب است. لازم است با کودک صحبت کنید و هنگام ترک او ازش خداحافظی کنید و اطمینان دهید که برمی‌گردید. هنگام ترک کردن کودک، خودتان اضطراب نداشته باشید. کودک از اوایل زندگیش احساسات شما را متوجه می‌شود. کودک اضطراب و ناراحتی شما را متوجه می‌شود و خودش نیز مضطرب می‌شود. برخی والدین فراتر رفته و ممکن است بغض کنند. تلاش کنید احساسات و هیجانات خود را در مقابل کودک کنترل کنید.

با اضطراب جدایی چگونه برخورد کنیم؟

در ادامه راهکارهای مناسبی برای رویارویی با اضطراب جدایی را به شما می‌آموزیم:

مراقب کودک

ما به شما پیشنهاد می‌کنیم تا حد امکان خودتان از نوزادتان مراقبت کنید اما ممکن است زمانی مجبور شوید برای سرکار رفتن یا دیگر کارها را، کودکتان را ترک کنید. در صورت امکان کودک را نزد کسی بگذارید که برای کودک آشناست و کودک او را از قبل می‌شناسد. اینگونه کودک کمتر بی‌قراری می شود. اما اگر قصد دارید از پرستار یا مهد کودک کمک بگیرید در ابتدا توجه کنید که مورد را به خوبی بررسی کنید و از وجه‌های مختلف قابل تایید شما باشند.

به طور ناگهانی کودک را ترک نکنید

اگر قصد دارید پس از مدتی به محل کارتان برگردید به طور ناگهانی کودک را ترک نکنید. سعی کنید حداقل دو هفته تا یک ماه زودتر کودک را با شرایط جدید آشنا کنید و فرصت سازگار شدن را به کودک بدهید. بهتر است در ابتدا کودک را برای مدت زمان‌های کوتاه ترک کنید. مثلا پس از یک ساعت برگردید و به کودک نشان دهید که در صورت نبود شما، شما باز هم پیش او بازمی‌گردید.

مراسم خداحافظی داشته باشید

بارها دیده‌ایم که پدر و مادر‌ها برای جلوگیری از گریه کودک، به طور پنهانی او را ترک می‌کند که این کار مناسب نیست. بهتر است همیشه با کودک خود خداحافظی کنید. حتی مراسمی برای خداحافظی ترتیب دهید. اگر بند قبلی را رعایت کرده باشید و به کودک اطمینان داده باشید که همیشه برمی‌گردید کودک در هنگام خداحافظی بهانه نمی‌گیرد و خداحافظی می‌کند.

با کودکتان صحبت کنید

با کودکتان صحبت کنید و توضیح دهید که برای چه کاری از او دور می‌شوید و بهش اطمینان دهید بازخواهید گشت. صحبت با کودک بسیار موثر است. می‌توانید قبل از ترک کودک، با تعریف کردن داستان‌های مرتبط او را برای چنین روزی آماده کنید. کودک تلاش می کند از داستان‌ها الگو برداری کنید لذا بر روی رفتار درست تاکید کنید.

احساسات خود را کنترل کنید

ما به شما حق می‌دهیم که دوری از کودکتان کار سختی است و شما از این اتفاق بسیار آزرده هستید و ممکن است مشاهده گریه کودک شما را نیز به هم بریزد. در اینجور مواقع تلاش کنید احساسات خود را کنترل کنید و در مقابل کودک بغض یا گریه نکنید تا شرایط را برای فرزندتان نیز سخت نکنید.