بهترین بازی‌های فکری برای کودکان زیر ۹ سال

اهمیت بازی فکری برای کودکان

بازی یکی از ضروریترین نیازهای کودکان است و رشد ذهنی و جسمی آن‌ها تکمیل می‌کند. لازم است بازی متناسب با سن و توانمندی‌های کودک انتخاب شود تا در تقویت مهارت‌ها و هوش کودک موثر باشد. کودکان با کمک بازی کردن دنیای اطراف را می‌شناسند و همراه با اسباب‌بازی‌هایشان بزرگ می‌شوند. مهمترین وظیفه اسباب‌بازی ایجاد تاثیر مثبت در رشد و شکل گیری شخصیت کودک است. در این میان بازی‌های فکری با هدف افزایش مهارت‌های استدلالی و زبانی کودک تاثیر بالایی بر رشد کودک دارند. بازی‌های فکری می‌توانند جایگزین مناسبی برای بازی‌های کامپیوتری باشند و علاوه بر تقویت هوش کودک هیچ کدام از مضرات بازی‌های کامپیوتری را ندارند.

چگونه بازی مناسب را شناسایی کنیم؟

توجه به سن کودک مهمترین نکته در انتخاب بازی فکری مناسب برای کودکان است. بازی‌هایی که برای سنین کمتر از سن کودک شما طراحی شده‌اند باعث بی‌انگیزگی و بی‌رقبتی او در بازی خواهند شد. بازی فکری باید در عین اینکه برای او قابل و فهم و قابل حل باشد اندکی او را به چالش بکشد. بازی‌های بزرگتر از سن هم ممکن است برای او خیلی سخت باشند و اعتماد به نفس او را کاهش دهند. البته باید به سن عقلی کودک نیز توجه کرد، بعضی از کودکان ممکن است بیشتر یا کمتر از سن تقویمی خود رشد کرده باشند و شناخت دقیق کودک می‌تواند به شما کمک کند انتخاب مناسب‌تری داشته باشید. توجه به هوش کودک و اینکه چه شخصیتی دارد نکته قابل توجه دیگر در انتخاب بازی فکری مناسب است.

انواع بازی‌های فکری

بازی‌های فکری ساختنی

در این نوع بازی‌ها تمرکز و خلاقیت نقش مهمی دارند. بازی‌هایی مثل لگو و انواع پازل‌های دو بعدی و سه‌بعدی در این دسته‌بندی قرار می‌گیرند. این دسته از بازی‌ها را می‌توان به صورت تکی یا گروهی انجام داد. خلاقیت و جسارت در ابداع طرح‌های جدید لذت استفاده از این بازی‌ها را افزایش می‌دهد.

بازی‌های فکری رومیزی

بازی‌های فکری رو میزی محبوب‌ترین بازی‌های فکری هستند، به طوری که روز ۱۷ خرداد، به عنوان روز جهانی “بازی‌های رومیزی” انتخاب شده است. این بازی‌ها معمولا چند نفره هستند و نیازمند فکر، خلاقیت و بعضا استراتژی داشتن هستند. بازی‌های مثل شطرنج، اتللو، ریورسی و بلاک‌آس جزو این دسته بازی‌ها قرار دارند.

بازی‌های فکری کاردستی

کاردستی هنر هماهنگی بین ذهن و دست است. کاردستی ساختن هیچ محدودیتی ندارد و از هر وسیله آماده یا غیر آماده‌ای می‌توان برای آن استفاده کرد. ساخت کاردستی با وسایل بازیافتی، ساخت اوریگامی، دوختن عروسک‌های خز یا نمدی می‌تواند فعالیت مفید و سرگرم کننده‌ای برای کودکان محسوب شود و کودک به تنهایی هم می‌تواند آن را انجام دهد.

بازی‌های فکری تست حرکتی

این دسته از بازی‌ها با آنکه نیازمند فعالیت بدنی هستند اما تسلط بر ذهن و کنترل حواس از ملزومات این بازی است. این بازی‌ها برای افزایش تمرکز و هماهنگی بین چشم و دست بسیار مفید هستند. بازی‌هایی مثل اعصاب سنج یا تعادل.

بازی‌های فکری کارتی

این بازی‌ها می‌توانند در دسته بازی‌های رومیزی قرار گیرند اما به خاطر نوع متفاوت بازی در دسته بندی جداگانه آن‌ها را معرفی می‌کنیم. بازی‌های کارتی معمولا چند نفره و برای سنین بالاتر طراحی می‌شوند انواع مختلفی دارند زمان انجام بازی از چند دقیقه تا چند ساعت متغیر است. بازی‌های کارتی می‌توانند خیلی ساده و با قوانین کم یا پیچیده و با قوانین زیاد باشند. بازی‌های نامیرا، ریسک، گربه‌های انفجاری و وستروس جزو این دسته بازی‌ها قرار می‌گیرند.

بازی‌های فکری مشاغل

تجربه کردن یک شغل برای کودکان امری لذت بخش است. مشاغلی مثل پزشکی، آتش‌نشانی، نجاری و … به صورتی کودکانه و با ابزار ایمن به گونه‌ای طراحی می‌شوند که کودک علاوه بر تجربه کردن فضای شغل در محیطی امن، علایق خود به یک شغل را نیز بیازمایند.

بازی‌های فکری آموزش محور

بازی‌های آموزش محور علاوه بر ایجاد فضای بازی و سرگرمی جنبه آموزشی نیز دارند بازی‌هایی مثل کارت‌های آموزش ریاضی، آموزش حیوانات یا میوه‌ها، آموزش رنگ‌ها و اشکال در این دسته بندی قرار می‌گیرند. این بازی‌ها می‌توانند کارتی باشند یا از ابزار دیگری برای آموزش استفاده کنند. بازی‌هایی مثل جورواجور، زیست تاس، تند وتند و … در این دسته بندی قرار می‌گیرند.

بازی‌های فکری آموزش مهارت‌های فردی

بازی‌ها نقش مهمی در شکل گیری شخصیت کودک دارند و با کمک آن‌ها می‌توانند مهارت‌های فراوانی را در کودک نهادینه کرد. مهارت‌هایی مثل تصمیم گیری، انتخاب، نه گفتن و برنامه ریزی همگی از لازمه‌های موفقیت فرد هستند که می‌توان آن‌ها را در کودکی به فرد آموزش داد. بازی‌هایی مثل ایروپولی، نه مرسی و پادشاهان دومینو بازی‌هایی هستند که مهارت‌ها این‌چنینی را به کودک آموزش می‌دهند.

بازی‌های فکری مناسب هر سن کدام هستند

به گفته کارشناسان نود درصد مهارت‌های ذهنی کودکان قبل از پنج سالگی شکل می‌گیرد. بازی کردن و انجام فعالیت‌های ساده ولذت بخش در این سن می‌تواند مهارت‌ها و هوش‌های کودک را پروش دهد و یادگیری در سنین بالاتر را تسهیل کند. کودکان در این سن همه چیز را بازی کردن و اسباب‌بازی درک می‌کنند و به وسیله بازی با جهان اطرافشان ارتباط برقرار می‌کنند.

بازی‌های فکری مناسب زیر یک سال

کودکان تقریبا از سه ماهگی می‌توانند اشیا را در دستشان بگیرند. مکعب‌های ابری و اشیا بدون لبه و دندانه تیز برای بازی این کودکان بسیار مناسب هستند. کودک به مرور زمان به رنگ‌ها و تصاویر توجه نشان می‌دهد و با تعقیب آن‌ها تلاش می‌کند جهان اطرافش را بشناسد. بعد از نشستن کودک روی هم قرار دادن مکعب ها هم می‌تواند بازی جالبی برای او باشد. اسباب‌بازی‌هایی ضربه زدنی مثل طبل یا بازی دالی‌توپه. اسباب‌بازی‌های کشیدنی برای تشویق کودک به حرکت هم برای این سن مناسب هستند، مثل اسباب‌بازی چرخ‌دار. اسبا‌ب‌بازی‌های باز و بسته شونده‌، موزیکال و کتاب‌های تصویری و رنگی نیز برای کودکان در این سن مناسب هستند. نکته قابل توجه در خرید اسباب‌بازی برای این سن توجه به کیفیت و مواد اولیه اسباب‌بازی است چون کودک اسباب‌بازی را در دهان خود قرار می‌دهد لازم است مواد اولیه مرغوب و بهداشتی باشند تا خطر مسمویت کودک را تهدید نکند.

بازی‌های فکری مناسب کودکان ۱ الی ۲ ساله

در یک سالگی لمس کردن اشیا، پرت کردنشان و در آغوش گرفتن بیشتر می‌شود. حالا عضلات دست کودک قویتر شده‌اند و او آگاهانه ارتباط فیزیکی برقرار می‌کند. کودک در ابتدای ۱ سالگی شروع به شناخت بر اساس تجربیات خود می‌کند و دوست دارد بسیاری از کارها و بازی‌ها را انجام دهد شیطنت و اصطلاحا خرابکاری او بیشتر می‌شود اما این قسمتی از فرایند رشد کودک است. علاوه بر قدرت دست، به طور کامل راه می‌رود و می‌تواند چند کلامی صحبت کند. اسباب‌بازی های هل دادنی یا کشیدنی برای تشویق بیشتر او به راه رفتن و فعالیت بسیار مناسب هستند. کودک در این سن علاقه زیادی به پر و خالی کردن و می‌تواند ساعت‌ها سرگرم این کار شود. برای او کتاب‌های تصویری بگیرید و درمورد تصاویر با او حرف بزنید و قصه کودکانه بگویید این کار علاوه بر سرگرم کردن کودک دایره لغات او را نیز افزایش می‌دهد و کمک می‌کند زودتر صحبت کند. ریتم گرفتن با صدا و بازی با اسباب‌بازی‌های موزیکال باعث می‌شود او از بازی کردن خسته نشود و هوش موسیقیایی او را نیز افزایش می‌دهد. اسباب‌بازی‌های ساختنی و لگو با قطعات بزرگ، مکعب‌های با اندازه مختلف هوش جسمانی و فضایی او را رشد می‌دهند و به او کمک می‌کند تسلطش بر اعضا بدنش بیشتر شود. بازی‌های چکشی مثل دالی توپه با تقویت قدرت تمرکز می‌تواند برای کودک سرگرم کننده و مفرح باشد. اسباب‌بازی با رنگ‌های مختلف و شاد و توپ‌های جغجغه‌ای برای کودکان جذاب هستند.اسباب‌بازی‌هایی که به گونه ای طراحی شده اند که کودک باید اندازه و شکل را تشخیص دهد برای آموزش او مناسب هستند، مثل مکعب‌های هوش یا پیچ و مهره‌های آموزشی. اسباب‌بازی‌های مثل برج قورباغه، حلقه‎‌های هوش یا بازی‌های چوبی استاندارد. عروسک‌های نرم و با اندازه کوچک در این سن برای او جذاب است و برای آموزش تنها خوابیدن در آینده می‌تواند همراه خوبی برای کودک باشد.

بازی‌های فکری مناسب کودکان ۲الی ۳ ساله

در سن دو سالگی هیجانات و احساسات بیشتری در کودک بروز پیدا می‌کنند. این سن به دلیل مسائلی مثل از شیر گرفتن و از پوشک گرفتن نیز از حساسیت بالایی برخوردار است. کودک در این سن بیشتر حرف می‌زند و دائما سوالاتی دارد. جزئیات برای او اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند و بر اساس هرچه را آموخته است فکر می‌کند.
از آنجا که این سن کودک هیجانات و عواطف خود را بیشتر بروز می‌دهد و در حال یادگیری این هیجانات است فعالیت‌هایی که باعث می‌شوند او در مورد احساست صحبت کند و آن‌ها بشناسد اهمیت بالایی دارد. قصه گویی و بازی با عروسک‌های نمایشی مثل عروسک‌های انگشتی و تن پوش به او کمک می‌کند در مورد احساسات بیشتر بداند و در فرایند رشد خود به طور کامل احساسات خود را شناسایی و مدیریت کند. کودک در این سن به رنگ‌ها توجه ویژه‌ای دارد و از نقاشی کردن لذت می‌برد. برای او لوازم نقاشی تهیه کنید و اجازه دهید با خلاقیت خودش هرچه را فکر می‌کند بکشد. کودک در سن به اکتشاف علاقه دارد اجازه دهید ارتباط بین اشیا را کشف کند، پازل‌های دو تکه و چند تکه وسایل آموزشی بسیار خوبی خواهند بود. پازل حیوانات یا اشیا را برای او تهیه کنید و در حین بازی در مورد آن حیوان، محل زندگی، غذا و صدایش صحبت کنید. آجرهای ساختنی و لگو برای او جذاب هستند و حالا او می‌تواند اشکال بیشتری را با آن‌ها بسازد. او را تشویق کنید تا خلاقانه فکر کند و ساخت چیزهای جدید را امتحان کند. موسیقی و ریتم برای او معنای عمیق‌تری پیدا کردن بخواهید ریتم‌ها را دنبال کند و یا با یک ساز کوچک موسیقی بسازد. کتاب‌هایی که برای او تهیه می‌کنید دیگر نباید خیلی ساده باشند و وجود تصاویر بیشتر او را تشویق می‌کند در قصه‌هایش به جزئیات توجه کند. بازی‌های حرکتی مثل بازی با توپ و پرتاب آن برای تشویق او به حرکت بیشتر و دویدن مناسب هستند.

بازی‌های فکری مناسب کودکان ۳الی ۴ ساله

کودکان در این سن اجتماعی و پر انرژی هستند. به طور کامل صحبت می‌کند، می‌دود و مهارت‌های ساختنی و نقاشی او شکل گرفته اند. می‌تواند از قیچی استفاده کند و کاردستی بسازد. او در این سن دوست پیدا می‌کند و تمایل دارد با دوستانش تعامل کند. او دیگر به خوبی احساسات دیگران را می‌فهمد به آن‌ها توجه می‌کند. همچنین از فعالیت‌های بدنی و بیرون از خانه نیز لذت بسیاری می‌برد. او حالا دیگر اشکال و رنگ‌ها را می‌شناسد، قادر است زمان(صبح، ظهر، شب) را تشخیص دهد، می‌تواند بشمرد، قصه‌ها را به خاطر بسپرد آن را را برای شما بازگو کند. پازل‌ها و اسباب‌بازی‌های ساختی پیچیده‌تر برای او جذاب می‌شوند و او می‌تواند با خلاقیت خود اشکال جدیدی را بدون محدودیت بسازد. او دیگر مهارت کپی کردن و رعایت توالی را دارد بازی‌هایی که یک الگو را تکرار می‌کنند برای او مناسب است بازی‌هایی مثل تردست، و ستون اشکال علاوه بر هیجان رقابت مهارت و حافظه او در به خاطر سپردن الگو را نیز تقویت می‌کند. همچنین او می‌تواند اشکال و رنگ‌ها را به خوبی دسته بندی کند بازی مثل گوش به زنگ علاوه بر موارد بالا حافظه کوتاه مدت او را نیز تقویت می‌کند. در این سن خمیر بازی، گل بازی و بازی با شن‌های جادویی برای او جذابیت زیادی دارد. نقاشی و ساختن کاردستی علاوه‌بر تقویت مهارت‌های دست او باعث تقویت خلاقیت و تخلیه روانی او می‌شود. بازی‌های بدنی مثل صندلی بازی، بازی تقلید و توپ بازی برای تشویق او به فعالیت در این سن نیز توصیه می‌شوند.

بازی‌های فکری مناسب کودکان ۴الی ۵ ساله

چهار سالگی سنی فوق العاده برای کنار کودک بودن است و کودک و والدین در این سن می‌توانند اوقات خوشی با هم داشته باشند. شیطنت‌هایشان بیشتر از قبل است و به اژدها، دایناسور‌ها و قهرمان‌ها علاقه دارند. آن‌ها احساسات اغراق شده‌ای دارند یعنی یا عاشق چیزی هستند و یا از آن تنفر دارند. در این سن تمایل بچه‌ها برای حضور در جمع بزگسالان بیشتر می‌شود. خوب است که در این سن کودک مسئولیت‌هایی نیز بر عهده بگیرید. این مسئولیت‌ها باید برای او ساده و قابل فهم باشند مثل تمییز کردن اتاقش. همچنین باید یاد بگیرد اشتباهاتش را جبران کند مثلا اگر چیزی را ریخت با کمک هم جمع کنید. کودکان در این سن فعالیت فیزیکی بالایی دارند و عاشق جنب و جوش هستند. فضای خانه را امن کنید و طوری برنامه ریزی کنید تا زمانی را بیرون از خانه و با هم سالانش بازی کند. آن‌ها کلمات پیچیده‌تر و جدیدتری را یاد می‌گیرند و قادر هستند با جملات وضعیت خود را به خوبی بیان کنند. خلاقت کودک در این سن به طرز آشکاری خود را نمایان می‌کند، ایجاد فرصت برای بازی با همسالانش و انجام بازی‌های گروهی می‌تواند به هم‌افزایی و افزایش خلاقیت کودکان منجر شود. برای افزایش دایره لغات و مهارت‌های جمله سازی او و همچنین افزایش خلاقیت باهم داستان بسازید اجازه دهید هر عنصری را دوست دارد به داستانش اضافه کند و شما فقط راهنما و مشوق باشید. لگو و آجرهای ساختنی هنوز هم برای او جذاب هستند. افزایش تنوع و تعداد آجرها می‌تواند علاقه او را به ساختن اشکال تنوع و خاص بیشتر کند. لگو‌های خاص و یا ساختنی‌های ماشین، هواپیما و … علاوه بر تقویت تصور سه‌بعدی یک اسباب‌بازی پر هیجان هم به او می‌دهد. بازی‌های چند نفره و مهارتی آموزشی برای کودکان این سن مناسب هستند. بازی‌هایی مثل دست چین، هد بند، ویتامین ای و گوش به زنگ. اکنون او می‌تواند پازل‌‌های پیچیده‌‌تیر را حل کند و با دومینو اشکال مختلفی بسازد و یا از چیدن قطعات گیربکس لذت ببرد. بازی جنگا، تعادل و دیوار چوبی مهارت تسلط بر ذهن او را نیز افزایش می‌دهند.

بازی‌های فکری مناسب کودکان ۵الی ۷ ساله

کودکان در این سن مهارت‌های اجتماعی بالایی را کسب کرده‌اند و بدون اضطراب یا کمک والدین می‌توانند با همسالان خود ارتباط بگیرند و در مهد کودک و یا مدرسه حاضر شوند. در این سن کودکان قوانین و مقررات را به خوبی می‌آموزند و یاد می‌گیرند به قوانین احترام بگذراند. قدرت توجه و تمرکز کودک از قبل بیشتر می‌شود و بازی‌هایی که نیاز به تمرکز دارند برای او ساده‌تر می‌شوند. هوش حرکتی او به تکامل می‌رشد، اشیا را بدون مشکل حمل می‌کند و مداد را راحتتر در دست می‌گیرد. در این سن علاقه زیادی به خواندن و یادگیری ریاضی دارد. در این سن نسبت به جهان اطراف کنجکاوی بیشتری دارد و سوالاتش بیشتر پیرامون جهان اطراف و مسائل معنوی است. همچنین دوست دارد در فعالیت بزرگسالان حاضر باشد و بیشتر با دوستانش وقت بگذراند. کودک در این سن نمایش‌های تخیلی بازی می‌کند و یا به جای دیگران نقش بازی می‌کند. بازی‌هایی مثل دزد و پلیس یا بازی مشاغل و قهرمانان برای او جذاب‌اند. اکنون به فعالیت‌های بدنی بیشتر علاقه دارد و به خوبی آموزش می‌بیند و در یادگیری فعالیت‌هایی مثل رقصیدن، شنا و لی‌لی مهارت نشان می‌دهد. انجام بازی‌هایی که به دقت و تمرکز بالایی نیاز دارد در این سن به تقویت تمرکز او کمک می‌کند. میله هزار کاره، اشکال سازنده، دیوار چوبی و جنگا هنوز برای او جالب هستند و مهارت بیشتری در بازی با آن‌ها نشان می‌دهد. بازی‌های آموزش ریاضی یا زبان هم مناسب این سن هستند. او در ین سن می‌تواند رباتیک یاد بگیرد یا پازل‌های سه بعدی پیچیده بسازد. بازی‌های گروهی مثل زیست‌تاس، بزنگاه، جنگولک و شعبده باز هم برای او جذاب هستند. بازی‌های تعاملی و گروهی انتخاب مناسبی برای افزایش قدرت تعامل او با دیگران هستند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

1 × سه =